درمان بیماری سالک و جای زخم ناشی از آن

سالک یک بیماری ناشی از انگلی از نوع لیشمانیا (Leishmania) است و از طریق نیش و گزش انواع خاصی از پشه‌ها گسترش می‌یابد.بیماری سالک در بسیاری از کشورهای معتدل و گرمسیری جهان وجود دارد. عامل بیماری سالک بیشتر در کشورهای هند، بنگلادش، نپال، سودان، اتیوپی، افغانستان، الجزایر، ایران، عربستان سعودی، سوریه، برزیل، کلمبیا، پرو و ​​بولیوی رواج دارد.

علائم و نشانه‌های سالک جلدی


بعضی از افراد عفونتی نهفته و بدون هیچ علامت و نشانه‌ای دارند. افرادی که نشانه‌های بالینی عفونت را دارند، در روی پوست آنها یک یا چند ضایعه پوستی دیده می‌شود. ضایعات پوستی در طول زمان ظاهر و اندازه متفاوتی پیدا می‌کنند. ضایعات پوستی ممکن است در ابتدا سفت دانه ( برآمدگی) یا گرهک ( غده) باشند و در پایان زخم ( مثل یک آتش فشان، با لبه برآمده و دهانه مرکزی). زخم‌های پوستی دلمه می‌شود یا کبره می‌بندد. ضایعات پوستی معمولا بدون درد هستند، اما می‌توانند دردناک شوند.بعضی از افراد در نزدیکی عارضه پوستی برای مدت طولانی غده های متورمی دارند، بدون اینکه این غده‌ها باعث بیماری فرد شود. علائم به شکل بیماری بستگی دارد.علامت اصلی این بیماری زخم‌های پوستی بدون درد است. علائم جلدی تنها یک تا دو هفته پس از نیش پشه سالک قابل مشاهده هستند. با این وجود، گاهی اوقات علائم برای چندین ماه یا چندین سال باقی می‌مانند.در افراد مبتلا به بیماری‌های پوستی مخاطی، علائم و خصوصیات بیماری معمولا یک تا پنج سال پس از التیام ضایعات پوستی ظاهر می‌شوند. این علائم اساسا شامل زخم‌هایی در دهان، دماغ یا روی لب می‌شود. علائم دیگر شامل موارد زیر است:

  • آبریزش بینی یا گرفتگی بینی
  • خونریزی بینی
  • مشکلات تنفسی
  • لیشمانیوز احشایی

علائم اغلب تا چند ماه پس از نیش سالک ظاهر نمی‌شوند. در اغلب موارد دو تا شش ماه پس از عفونت تشخیص داده می‌شوند: این علائم عبارت اند از:

  • کاهش وزن
  • ضعف
  • سرفه
  • تبی که به مدت چند هفته یا ماه طول می کشد.
  • بزرگ شدن طحال
  • بزرگ شدن کبد
  • کاهش ایجاد گلبول های قرمز
  • خونریزی
  • عفونت‌های دیگر
  • عرق کردن در شب
  • کم پشت شدن مو
  • پوست پوسته شدن ، پوست خاکستری تیره رنگ

انواع سالک


در ایران 2 نوع از این بیماری وجود دارد که توسط 2 گونه انگل ایجاد می شود:

سالک خشک

یا شهری که توسط گونه انگل لیشمانیا تروپیکا ایجاد می شود. در این نوع پس از یک دوره کمون بیش از دو ماه، ندول کوچکی درمحل گزش به رنگ قرمز قهوه ای ظاهر می شود و بتدریج طی 6 ماه بزرگتر می شود و معمولا در مرکز آنها زخم سطحی ایجاد می شود و دلمه  می بندد. در صورت عدم درمان معمولا طی 12-8 ماه ضایعه روبه بهبودی می رود و از خود جوشگاه به جای می گذارد دوره زمانی این نوع سالک از نوع مرطوب طولانی تر است.

سالک مرطوب

یا روستایی توسط گونه لیشمانیا ماژور ایجاد می شود. در این بیماری پس از دوره کمون کمتر از دو ماه در محل گزش دانه جوش مانندی ایجاد می شود. طی 3-2 ماه زخم بزرگتر شده و گاهی اطراف آن ندول های کوچک و متعدد ظاهر می شود که از عوارض این بیماری محسوب می شود. گاهی ممکن است انگل از طریق مسیر لنفاتیک گسترش پیدا کند. بهبود معمولا طی 6-2 ماه دیده می شود و جوشگاهی از آن باقی می ماند.

سالک در تقسیم بندی دیگری به سه نوع اصلی تقسیم بندی می‌شود:

  • سالک احشایی:سالک احشایی یا سیستمی معمولاً دو تا هشت ماه پس از گزیده شدن با پشه خاکی بروز می‌یابد. این بیماری به اندام‌های داخلی مانند طحال و کبد آسیب می‌زند و به علاوه با صدمه زدن به این اندام‌ها سیستم ایمنی را نیز درگیر می‌کند. این عارضه تقریباً همواره کشنده است و قابل درمان نیست.
  • سالک پوستی:شایع‌ترین نوع سالک، سالک پوستی یا جلدی است که فقط باعث زخم شدن پوست می‌شود. درمان این عارضه همیشه ضروری نیست، اما اقدامات درمانی التیام را تسریع می‌کند و از بروز عوارض جلوگیری می‌کند.
  • سالک پوستی ـ مخاطی:سالک پوستی ـ مخاطی نوع نادری از این عارضه است که چند ماه بعد از التیام یافتن زخم‌های پوستی بروز می‌یابد. این نوع سالک به غشاء مخاطی بینی و کام (سقف دهان) آسیب می‌زند. سالک پوستی ـ مخاطی به خودی خود بهبود نمی‌یابد و درمان آن همواره ضروری است.

درمان سالک


انتخاب روش درمان در صلاحیت پزشک متخصص پوست مو است. بهتر است هم زمان از چند روش بهره گرفته شودتا از ایجاد مقاومت دارویی جلوگیری شود.داروهای موثر به اجمال عبارتند از : تزریق آمپول گلوکانتیم در حاشیه زخم، سرمادرمانی یا کرایوتراپی ، تزریق عضلانی آمپول گلوکانتیم و پمادپارومومایسین.

تزریق کورتیکواستروئید

برای درمان برخی از زخم‌‌های کلوئید از روش تزریق کورتیکواستروئید استفاده می‌شود. برای کاهش هر گونه تورم (التهاب) در جای زخم و مسطح کردن آن، تزریق‌های کوچک و متعددی در محل جای زخم انجام می‌شود. بسته به نوع جای زخم، ممکن است لازم باشد تزریق تکرار شود. تزریق‌ها معمولاً در سه نوبت، در فواصل چهار تا شش هفته‌ای، انجام می‌شوند تا واکنش بدن نسبت به آنها ارزیابی شود. گاهی اوقات اگر جای زخم در حال بهبودی باشد، درمان برای چندین ماه ادامه

درمابریژن

با سایش سطح پوست نیز میتوان اسکارهای برآمده، فرورفته یا هیپرپیگمانته را درمان کرد. در این روش بافت، رنگ و عمق اسکارها تغییر داده می شود که این باعث میشود آنها در بافت اطرافشان محو می شوند. در اینجا تکنیک پاکسازی به نوع ضایعه پوستی بستگی دارد. هدف این روش، هم سطح کردن هرگونه پستی و بلندی پوست با بافت اطراف آن است. عمق درمابریژن به عمق اسکار بستگی دارد. البته، درمابریژن نباید از درم شبکه ای فراتر برود زیرا در غیر این صورت اسکار یا هیپوپیگمنتاسیون بزرگتری ایجاد می شود.

عمل جراحی برای از بین بردن جای زخم سالک

گاهی اوقات عمل جراحی می‌تواند ظاهر جای زخم را بهبود بخشد. از این روش می‌توان برای موارد زیر استفاده کرد:

  • تغییر موقعیت جای زخم
  • تغییر اندازه و یا شکل جای زخم
  • آزاد کردن جای زخم‌های سفت و محکمی که در نزدیکی مفاصل قرار دارند و می‌توانند حرکت مفاصل را محدود کنند

ترمیم جای زخم با لیزر

این روش درمانی منجر به حذف سلول های رنگدانه روپوست قدیمی می شود و در عین حال با نفوذ زیاد به پوست عمیق تر جای زخم ها و چین و چروک های نمایان را کاهش می دهد. در هر جلسه لیزردرمانی 20 تا 25 درصد از سطح پوست مورد هدف قرار می گیرد. تعداد جلسات درمانی توصیه شده بین 3 تا 6 جلسه است و به مشکل پوستی و شدت بیماری بستگی دارد. عموما جلسات درانی با فاصله های چهارهفته ای انجام می شوند و نتایج بهینه تقریبا دو تا سه ما پس از درمان نمایان می شوند.

پیشگیری


بهترین راه پیشگیری از سالک ایجاد مانعی در برابر گزش پشه ناقل بیماری است . استفاده از حشره کشها ودور کننده های حشرات وپوشاندن بدن در مواقع مسافرت به مناطق بومی می تواند تاحدودی از گزش پشه وبروز بیماری پیشگیری کند .از بین بردن موشها صحرایی که ناقلین سالک مرطوب هستند نیز به کنترل بیماری کمک خواهد کرد .تاکنون واکسن های متعددی در نقاط مختلف جهان بر علیه لیشمانیوز مورد ارزیابی قرار گرفته است ولی متاسفانه در حال حاضر واکسن موثری بر علیه این بیماری وجود ندارد .




0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *