بیماری پوستی صدف (پسوریازیس): علت و درمان

پسوریازیس (بیماری پوستی صدف) بیماری مزمنی است که طی آن، سیستم ایمنی بدن با فرستادن سیگنال‌های اشتباه به سلول‌های پوست، موجب رشد بیش از حد آنها می‌شود. به طوری که سلول‌های جدید پوست، در طی چند روز (به جای چند هفته) رشد می‌کنند. بدن، این سلول‌های اضافی پوست را از بین نمی‌برد. بلکه سلول‌های اضافی در سطح پوست تجمع می‌یابند و لکه‌های پسوریازیس را تشکیل می‌دهند.پسوریازیس ممکن است مسری به نظر برسد، اما در واقع چنین نیست. پسوریازیس از طریق تماس با فرد مبتلا منتقل نمی‌شود. یک فرد برای ابتلا به پسوریازیس باید ژن‌های عامل آن را از طریق وراثت در بدن خود داشته باشد.

علت‌ها و دلایل بیماری پسوریازیس


علت اصلی بیماری پوستی صدف (پسوریازیس) هنوز به درستی شناخته نشده است، اما تصور می‌شود که این بیماری ناشی از یک اختلال در سیستم ایمنی بدن است که سلول‌های بدن را درگیر می‌کند. به بیان تخصصی‌تر می‌توان گفت که یکی از سلول‌هایی که در بدن ما نقش کلیدی در سیستم ایمنی دارد، یک نوع سلول خونی سفید رنگ به نام لنفوسیت T یا سلول T می‌باشد. در حالت عادی، این سلول‌های T از طریق جریان خون به تمام نقاط بدن حرکت می‌کنند و در هر جا که لازم باشد با عناصر مهاجم و خارجی از قبیل ویروس‌ها یا باکتری‌ها مبارزه می‌کنند. اما در صورتی که شما به بیماری پوستی صدف (پسوریازیس) مبتلا شوید، سلول‌های T به اشتباه به سلول‌های سالم پوست حمله می‌کنند و درست همانند وقتی که برای بهبودی یک زخم یا مبارزه با یک عامل عفونی عمل می‌کنند، سلول‌های سالم پوست را درگیر می‌سازند.بیش‌فعال شدن سلول‌های T باعث القای چندین واکنش ایمنی دیگر در بدن نیز می‌شود. یکی از این واکنش‌ها شامل گشاد شدن رگ‌های خونی در اطراف پلاک‌های پوستی و به دنبال آن، افزایش سایر گلبول‌های سفید خون است که می‌توانند به لایه خارجی پوست وارد شوند. این تغییرات باعث می‌شود که هم میزان تولید سلول‌های سالم پوست و هم تولید سلول‌های T و سایر گلبول‌های سفید خون افزایش پیدا کند. اين حالت باعث به وجود آمدن يک چرخه مداوم از رشد سلول‌ها مي‌شود که طي آن سلول‌هاي پوستي جديد به سرعت به طرف لايه خارجي پوست حرکت کرده و در آنجا تجمع مي‌کنند. در واقع سلول‌هاي پوست که به تازگي توليد شده‌اند به جاي آنکه در عرض چند هفته به لايه سطحي پوست برسند، تنها در عرض چند روز به سطح پوست مي‌رسند. در حالي که سلول‌هاي مرده پوست و گلبول‌هاي سفيد خون با اين سرعت از بين نمي‌روند و در نتيجه، انبوهي از سلول‌ها در سطح پوست تجمع کرده و لکه‌هاي فلس مانند ضخيمي را تشکيل مي‌دهند. اين حالت معمولاً تا وقتي که اختلال به وجود آمده در چرخه رشد و تکثير سلول‌هاي پوست به طور مناسبي درمان نشود، همچنان ادامه پيدا مي‌کند و متوقف نخواهد شد.

انواع مختف پسوریازیس کدامند؟


بیماری پوستی صدف انواع مختلفی دارد که برخی از آنها عبارتند از:

  • پسوریازیس ولگاریس (نوع پلاک مشترک)
  • پسوریازیس خال دار (کوچک، نقاطی شبیه به قطره)
  • پسوریازیس معکوس (در قسمت‌هایی مانند زیر بغل، ران، کشاله ران و باسن)
  • پسوریازیس چرک دار (تاول‌های کوچک زرد رنگ پر از چرک)

عوامل تشدیدكننده كدامند؟


گرچه علت پسوریازیس مشخص نیست اما عوامل تشدیدكننده آن شناخته شده هستند. از جمله این عوامل می‌توان به این موارد اشاره كرد:یكی از مهم‌ترین مسائل، استرس است. استرس سیستم ایمنی بدن را ضعیف كرده و در نهایت سلول‌های مستعد را نسبت به بروز بیماری تحریك می‌كند. بنابراین هر چه استرس كمتر باشد شدت و میزان عود پسوریازیس نیز كمتر می‌شود.مساله دوم، عفونت‌ها هستند؛ به خصوص عفونت گلو كه در سنین پایین می‌تواند از راه تنفسی به تمام بدن منتشر شود و نوع خاصی از ضایعات پوستی پسوریازیس را ایجاد كند. بنابراین همیشه باید درمان این عفونت‌ها را جدی بگیرید و از خوددرمانی پرهیز كنید.عامل تشدیدكننده بعدی داروها هستند. بعضی داروها ازجمله لیتیوم، بتابلوكرها و حتی گاهی پنی‌سیلین ممكن است باعث تشدید پسوریازیس شوند.پسوریازیس در افرادی كه از سیگار استفاده می‌كنند، بیشتر عود می‌كند.تروما و ضربه علائم پسوریازیس را افزایش می‌دهند؛ به همین دلیل نواحی آرنج و سر زانوها بیشتر دچار این ضایعات می‌شوند. پس تا می‎توانید از وارد شدن ضربه‌های مكرر به پوست جلوگیری كنید.چاقی یكی دیگر از عوامل مستعدكننده به شمار می‌آید. بنابراین هرقدر فرد لاغرتر باشد، احتمال تشدید و عود پسوریازیس در او كمتر می‌شود. با این حال تاثیر فاكتورهای تغذیه‌ای و نوع مواد غذایی بر تشدید این بیماری هنوز اثبات نشده است.فاكتورهای محیطی از جمله آلودگی‌ها نیز گاهی این ضایعات را شدت می‌کنند اما اشعه آفتاب هم می‌تواند موثر در درمان و هم تشدیدكننده بیماری باشد. در واقع آمار پسوریازیس در مناطقی كه آفتاب كمتر می‌تابد، بیشتر است؛ برای مثال در كشور نروژ آمار به 10 درصد نیز می‌رسد اما اگر آفتاب بیش از حد و مكرر روی پوست تابیده شود، علائم بیماری تشدید خواهد شد.

درمان


درمان موضعی

  • کورتیکواستروئید موضعی: این داروهای ضدالتهابی قوی با سرکوب سیستم ایمنی روند سلول‌سازی را کندتر می‌کنند که حاصل آن کاهش التهابات و تخفیف خارش است.
  • داروهای (آنالوگ) مشتق شده از ویتامینD: کلسیپوترین (دونکس) ترکیبی است از ویتامین D و یک کرم تجویزی، که روند سلول‌سازی را کند می‌کند.
  • آنترالین: این دارو فعالیت DNA در سلول‌های پوستی را نرمال و عادی می‌سازد. آنترالین (دریتو- اسکالپ) همچنین می‌تواند ضایعات را از بین ببرد و پوست را نرم‌تر کند.
  • رتینوئید موضعی: معمولاً این دارو در درمان جوش و آفتاب‌سوختگی به کار می‌رود اما انواع خاصی از آن‌ها نظیر تازاروتن Tazorac ,Avage به ‌صورت اختصاصی برای درمان پسوریازیس (بیماری پوستی صدف) تولید شده‌اند.
  • اسید سالیسیلیک: اسید سالیسیلیک دارویی است که هم با تجویز پزشک وهم بدون آن قابل تهیه می‌باشد. این دارو روند پوست‌ریزی سلول‌های مرده پوست را بهبود می‌بخشد و ضایعات پوستی را کاهش می‌دهد.
  • قطران زغال‌سنگ (کل تار):یک فرآورده جانبی سیاه‌رنگ ضخیم ناشی از تولید فرآورده‌های پتروشیمی است و احتمالاً قدیمی‌ترین درمان پسوریازیس محسوب می‌شود. کل تار پوسته ریزی، خارش و التهاب را کاهش می‌دهد.
  • مرطوب‌کننده ها: مرطوب‌کننده ها به‌ تنهایی پسوریازیس را درمان نمی‌کنند ولی با کاهش خارش، التهاب و خشکی موضع می‌توانند به درمان پسوریازیس کمک کنند.

 داروهای خوراکی

داروهای متعددی وجود دارند که می‌توانند به‌طور سیستماتیک در درمان و کنترل پسوریازیس مؤثر باشند. عموماً بیشتر داروهای خوراکی باهدف قرار دادن پروتئین در سیستم ایمنی بدن عمل می‌کنند. تنها استثنا دارویی است که اسیترتین (سوریاتن) نامیده می‌شود و از لحاظ ساختاری مانند ویتامین A است.ازآنجاکه وجود سیستم ایمنی برای زنده ماند حیاتی و ضروری است، درمان‌های سیستماتیک با عوارضی همراه هستند. داروهایی مانند متوترکزات و سیکلوسپورین که به‌صورت خوراکی مصرف می‌شوند بر کبد، کلیه‌ها و مغز استخوان اثر می‌گذارند. داروهای خوراکی جدید که امروزه برای درمان پسوریازیس به‌کاربرده می‌شوند، اوتزلا (اپرمیلاست) نامیده می‌شوند.

نوردرمانی

در روش نور درمانی یا فوتوتراپی از اشعه ماورائبنفش طبیعی یا مصنوعی برای کاهش علائم بیماری استفاده می‌شود. ممکن است این روش به تنهایی و یا همراه با سایر روش‌های درمانی تجویز شود. روش‌های مختلف نوردرمانی عبارتند از:

  • نور خورشید
  • فتوتراپی UVB
  • درمان UVB با باند باریک
  • درمان جکرمن ( Goeckerman)
  • فتوشیمی درمانی یا مصرف داروی پسورالن همراه با نوردرمانی با ماوراء بنفش (PUVA)



0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *